Pojazd uprzywilejowany – przepisy kodeksu drogowego

Kierowcy często zadają sobie pytanie, czym jest pojazd uprzywilejowany i jakie obowiązki musi spełnić, jeśli natrafi na drodze na pojazd bądź kolumnę pojazdów uprzywilejowanych. Przybliżmy zatem ten temat.

Pojazd uprzywilejowany – czyli jaki?

Jak możemy przeczytać w artykule drugim kodeksu drogowego:

pojazd uprzywilejowany – pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi; określenie to obejmuje również pojazdy jadące w kolumnie, na której początku i na końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła błyskowego”

Jakie informacje dla kierowców będą tutaj najważniejsze?

Pojazd uprzywilejowany to pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi. Nie powinniśmy mieć zatem problemów z rozpoznaniem takiego pojazdu.

Pojazdem uprzywilejowanym jest również taki, który jedzie w kolumnie, na której początku i na końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła.

Zgodnie z artykułem 53 – według kodeksu drogowego pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy:

  • jednostek ochrony przeciwpożarowej;
  • zespołu ratownictwa medycznego;
  • Policji;
  • jednostki ratownictwa chemicznego;
  • Straży Granicznej;
  • Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
  • Agencji Wywiadu;
  • Centralnego Biura Antykorupcyjnego;
  • Służby Kontrwywiadu Wojskowego;
  • Służby Wywiadu Wojskowego;
  • Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
  • Służby Więziennej;
  • Biura Ochrony Rządu;
  • kontroli skarbowej;
  • Służby Celnej;
  • straży gminnych (miejskich);
  • podmiotów uprawnionych do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa górskiego;
  • Służby Parku Narodowego;
  • podmiotów uprawnionych do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa wodnego;
  • Inspekcji Transportu Drogowego;
  • jednostki niewymienionej w punktach 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego – na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Jak czytamy dalej –

1a. Minister właściwy do spraw wewnętrznych stwierdza wygaśnięcie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 12, gdy ustaną okoliczności uzasadniające wykorzystanie pojazdu jako uprzywilejowanego.

2. Kierujący pojazdem uprzywilejowanym może, pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności, nie stosować się do przepisów o ruchu pojazdów, zatrzymaniu i postoju oraz do znaków i sygnałów drogowych tylko w razie, gdy:

  1. uczestniczy:
    – w akcji związanej z ratowaniem życia, zdrowia ludzkiego lub mienia albo koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo
    – w przejeździe kolumny pojazdów uprzywilejowanych,
    – w wykonywaniu zadań związanych bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, którym na mocy odrębnych przepisów przysługuje ochrona;
  2. pojazd wysyła jednocześnie sygnały świetlny i dźwiękowy; po zatrzymaniu pojazdu nie wymaga się używania sygnału dźwiękowego;
  3. w pojeździe włączone są światła drogowe lub mijania.

Kierujący pojazdem uprzywilejowanym jest obowiązany stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub upoważnione do jego kontroli.

4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, uwzględniając w szczególności konieczność zapewnienia porządku, sprawności i bezpieczeństwa ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia, okoliczności, w jakich używane są pojazdy uprzywilejowane w kolumnach.

Poniżej zajmiemy się właśnie skomentowaniem obowiązków pojazdu uprzywilejowanego na drodze oraz obowiązkami kierowców względem pojazdów uprzywilejowanych

Pojazdy uprzywilejowane, a przepisy ruchu drogowego

Kierujący pojazdem uprzywilejowanym ma prawo, przy zachowaniu szczególnej ostrożności, nie stosować się do przepisów o ruchu pojazdów, zatrzymaniu i postoju oraz do znaków i sygnałów drogowych. Jest to możliwe JEDYNIE, gdy uczestniczy:

– w akcji związanej z ratowaniem życia, zdrowia ludzkiego lub mienia albo koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo

– w przejeździe kolumny pojazdów uprzywilejowanych,

– w wykonywaniu zadań związanych bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, którym na mocy odrębnych przepisów przysługuje ochrona.

Tłumacząc najprościej – kierowca pojazdu uprzywilejowanego ma prawo jechać „pod prąd”, nie dotyczą go ograniczenia prędkości oraz zakazy wyprzedzania, ale tylko w szczególnych przypadkach, opisanych powyżej.

Nie jest zatem tak, że prowadzący pojazd uprzywilejowany jest bezkarny na drodze. W XXI wieku mieliśmy już przypadki, kiedy sądy decydowały o winie osób, które doprowadziły do wypadku, jadąc „na sygnale”. W 2015 roku uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku – policjant, który próbował przejechać przez skrzyżowanie z prędkością 100km/h spowodował śmiertelny wypadek. Sąd uznał, że nie zachował on odpowiednich środków ostrożności. Wcale nie musi tak być, że karetka czy samochód policyjny nie musi się oglądać na innych uczestników ruchu. Pojazd uprzywilejowany powinien mieć baczenie, czy inni odbierają prawidłowo jego sygnały. Jeśli tego nie zrobią, muszą się liczyć z tym, że sąd uzna ich winę.

Pojazdy uprzywilejowane – obowiązki kierowcy

Niemal wszyscy kierowcy spotkają na drodze pojazd uprzywilejowany, najczęściej będzie to karetka na sygnale. Może kojarzycie ten moment, gdy wszystkie samochody najeżdżają na krawężnik, byle tylko zrobić jej miejsce? Jest to jeden z obowiązków kierowcy.

Należy przede wszystkim pamiętać, że na terenie zabudowanym kierowcy nie mogą wyprzedzać pojazdu uprzywilejowanego na terenie zabudowanym (Art. 24. u.11, rozdział 1). Wyprzedzanie takich pojazdów jest kategorycznie zabronione w przepisach kodeksu drogowego. Co za tym idzie – nie wolno wjeżdżać pomiędzy pojazdy jadące w kolumnie.

 

Jak czytamy w kodeksie drogowym, konkretnie Art. 9. rozdziału 1 – uczestnicy ruchu muszą ułatwić pojazdowi uprzywilejowanemu przejazd, przede wszystkim poprzez jak najszybsze usunięcie się z drogi lub też w szczególnych przypadkach – zatrzymanie się.

Ponadto, nie wolno wjeżdżać na skrzyżowanie, gdy nie ma na nim miejsca do dalszej jazdy, gdyż może to utrudnić przejazd karetce i innym pojazdom uprzywilejowanym.

Pojazdy uprzywilejowane – uprawnienia

Aby uzyskać uprawnienia do kierowania pojazdem uprzywilejowanym w Polsce, należy spełnić wymagania, określone w Dz.U. z 2017 r. poz. 978 Art. 106.

  • Ukończone 21 lat;
  • Posiadanie prawa jazdy odpowiedniej kategorii;
  • Orzeczenie lekarskie oraz psychologiczne o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym;
  • Ukończenie kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi ;
  • Posiadanie zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym w zakresie określonej kategorii prawa jazdy.

Warto nadmienić, że oświadczenia lekarskiego i psychologicznego nie trzeba okazywać w momencie rozpoczęcia kursu.